{"id":5858,"date":"2025-08-15T18:12:04","date_gmt":"2025-08-15T16:12:04","guid":{"rendered":"https:\/\/poznan1.one\/?p=5858"},"modified":"2025-08-15T18:44:25","modified_gmt":"2025-08-15T16:44:25","slug":"historia-dziennika-poznanskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/poznan1.one\/pl\/eternal\/historia-dziennika-poznanskiego-5858","title":{"rendered":"Historia \u201eDziennika Pozna\u0144skiego\u201d"},"content":{"rendered":"\n<p>Dziennik \u201eDziennik Pozna\u0144ski\u201d by\u0142 wa\u017cnym wydawnictwem informacyjnym, politycznym i kulturalnym w XIX i na pocz\u0105tku XX wieku. Ukazywa\u0142 si\u0119 w latach 1859\u20131939 oraz 1991\u20131999. Przez d\u0142ugi czas by\u0142 jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em propolskich informacji. Poni\u017cej poznasz jego histori\u0119 na\u00a0<a href=\"https:\/\/poznan1.one\/pl\">poznan1.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Powstanie i pocz\u0105tki \u201eDziennika Pozna\u0144skiego\u201d<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1082\" height=\"901\" src=\"https:\/\/cdn.poznan1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/08\/ad_4nxfisg9w5bo8oqmjkfsh2njqqgwxoookkck609tc7mtpkh744-owxuchew9ccl0uzxvuecq6d96phn_nezavephtey6phm_2seslulbvkchjmdzrojlv4xyvnooj9qpzjyf8kgwdoqkey0s5l-abg3e0wh4yk_34dcg.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-5777\" srcset=\"https:\/\/cdn.poznan1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/08\/ad_4nxfisg9w5bo8oqmjkfsh2njqqgwxoookkck609tc7mtpkh744-owxuchew9ccl0uzxvuecq6d96phn_nezavephtey6phm_2seslulbvkchjmdzrojlv4xyvnooj9qpzjyf8kgwdoqkey0s5l-abg3e0wh4yk_34dcg.png 1082w, https:\/\/cdn.poznan1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/08\/ad_4nxfisg9w5bo8oqmjkfsh2njqqgwxoookkck609tc7mtpkh744-owxuchew9ccl0uzxvuecq6d96phn_nezavephtey6phm_2seslulbvkchjmdzrojlv4xyvnooj9qpzjyf8kgwdoqkey0s5l-abg3e0wh4yk_34dcg-300x250.png 300w, https:\/\/cdn.poznan1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/08\/ad_4nxfisg9w5bo8oqmjkfsh2njqqgwxoookkck609tc7mtpkh744-owxuchew9ccl0uzxvuecq6d96phn_nezavephtey6phm_2seslulbvkchjmdzrojlv4xyvnooj9qpzjyf8kgwdoqkey0s5l-abg3e0wh4yk_34dcg-768x640.png 768w, https:\/\/cdn.poznan1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/08\/ad_4nxfisg9w5bo8oqmjkfsh2njqqgwxoookkck609tc7mtpkh744-owxuchew9ccl0uzxvuecq6d96phn_nezavephtey6phm_2seslulbvkchjmdzrojlv4xyvnooj9qpzjyf8kgwdoqkey0s5l-abg3e0wh4yk_34dcg-696x580.png 696w, https:\/\/cdn.poznan1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/08\/ad_4nxfisg9w5bo8oqmjkfsh2njqqgwxoookkck609tc7mtpkh744-owxuchew9ccl0uzxvuecq6d96phn_nezavephtey6phm_2seslulbvkchjmdzrojlv4xyvnooj9qpzjyf8kgwdoqkey0s5l-abg3e0wh4yk_34dcg-1068x889.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1082px) 100vw, 1082px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Gazet\u0119 \u201eDziennik Pozna\u0144ski\u201d w Poznaniu za\u0142o\u017cy\u0142 wybitny przemys\u0142owiec, filolog, dziennikarz, dzia\u0142acz spo\u0142eczny i polityk \u2013 Hipolit Cegielski. W tamtych czasach by\u0142o to jedyne w pe\u0142ni polskie wydawnictwo, kt\u00f3rego pierwotnym zadaniem by\u0142o szerzenie idei liberalnych i szlacheckich.<\/p>\n\n\n\n<p>Redaktorami naczelnymi byli: W\u0142adys\u0142aw Bentkowski, Hipolit Cegielski, J\u00f3zef Jagielski oraz Franciszek Dobrowolski. Bentkowski kierowa\u0142 redakcj\u0105 do czasu swojego udzia\u0142u w powstaniu styczniowym w 1863 roku. J\u00f3zef Jagielski by\u0142 redaktorem naczelnym od samego pocz\u0105tku. W\u015br\u00f3d akcjonariuszy znale\u017ali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Edward Poni\u0144ski i Arnold Sk\u00f3rzewski. Autorami pierwszych tekst\u00f3w, kt\u00f3re ukazywa\u0142y si\u0119 na \u0142amach gazety, byli: Leon Kapli\u0144ski, Leon Wojciech Chrzanowski, Henryk Nakwaski, Andrzej Edward Ko\u017amian i Henryk Schmitt.<\/p>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku 1859 roku Hipolit Cegielski uzna\u0142, \u017ce uzgodniona wcze\u015bniej progresywna linia wydawnicza powinna ulec zmianie. Inni cz\u0142onkowie redakcji nie zgodzili si\u0119 z nim. Wtedy za\u0142o\u017cyciel zrezygnowa\u0142 z redagowania artyku\u0142\u00f3w, ale nadal zajmowa\u0142 si\u0119 sprawami administracyjnymi i finansowymi.<\/p>\n\n\n\n<p>W latach 60. i 70. XIX wieku gazeta przyj\u0119\u0142a umiarkowanie konserwatywny ton. Na jej \u0142amach zacz\u0119to prezentowa\u0107 bardziej pojednawczy styl i propagowa\u0107 ide\u0119 pracy organicznej zamiast zbrojnych powsta\u0144. G\u0142\u00f3wnymi czytelnikami wydawnictwa byli ziemianie i polska inteligencja. W latach 1866\u20131870 redaktorem naczelnym by\u0142 dzia\u0142acz kulturalny Teodor \u017bychli\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce przez ca\u0142y okres swojej dzia\u0142alno\u015bci \u201eDziennik Pozna\u0144ski\u201d mia\u0142 ogromny wp\u0142yw na \u017cycie polityczne i kulturalne, na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>w 1859 roku na \u0142amach gazety opublikowano tajny ok\u00f3lnik Eugena von Puttkamera, nadprezydenta Prowincji Pozna\u0144skiej, wzywaj\u0105cy ziemian do utworzenia jednolitego bloku na wyborach i pokonania podzia\u0142\u00f3w politycznych,<\/li>\n\n\n\n<li>w latach 60. XIX wieku \u201eDziennik Pozna\u0144ski\u201d popar\u0142 w\u0142oski ruch nacjonalistyczny przeciwko Pa\u0144stwu Ko\u015bcielnemu i wda\u0142 si\u0119 w otwart\u0105 polemik\u0119 z innymi wydawnictwami, kt\u00f3re by\u0142y temu przeciwne,<\/li>\n\n\n\n<li>w 1872 roku gazeta przyczyni\u0142a si\u0119 do powstania Towarzystwa O\u015bwiaty Ludowej, a w 1880 roku \u2013 Towarzystwa Czytelni Ludowych,<\/li>\n\n\n\n<li>w 1908 roku na \u0142amach wydawnictwa aktywnie zach\u0119cano mieszkanki miasta do udzia\u0142u w wyk\u0142adach niemieckiej aktywistki na rzecz praw kobiet Heleny St\u00f6cker.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Wydawnictwo pe\u0142ni\u0142o zatem wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 o\u015bwiatow\u0105 i przez d\u0142ugi czas pozostawa\u0142o jedynym tego typu w regionie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u201eSpacerki miejskie\u201d: seria felieton\u00f3w Marcelego Mottego<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"648\" height=\"365\" src=\"https:\/\/cdn.poznan1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/08\/ad_4nxepys6ew-im3_sswvu4gbttw3enuqfbodjs8akmnzgchq66-1quom2ajxbvidqs9yid8cu3ajiogkreopal2ax47ebckqgep3so9k_g6-uqgcobzrsvfa3_a7-ndnyi3l1koitaowkey0s5l-abg3e0wh4yk_34dcg.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-5780\" srcset=\"https:\/\/cdn.poznan1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/08\/ad_4nxepys6ew-im3_sswvu4gbttw3enuqfbodjs8akmnzgchq66-1quom2ajxbvidqs9yid8cu3ajiogkreopal2ax47ebckqgep3so9k_g6-uqgcobzrsvfa3_a7-ndnyi3l1koitaowkey0s5l-abg3e0wh4yk_34dcg.png 648w, https:\/\/cdn.poznan1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/08\/ad_4nxepys6ew-im3_sswvu4gbttw3enuqfbodjs8akmnzgchq66-1quom2ajxbvidqs9yid8cu3ajiogkreopal2ax47ebckqgep3so9k_g6-uqgcobzrsvfa3_a7-ndnyi3l1koitaowkey0s5l-abg3e0wh4yk_34dcg-300x169.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 648px) 100vw, 648px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W latach 1888\u20131891 na \u0142amach \u201eDziennika Pozna\u0144skiego\u201d ukazywa\u0142a si\u0119 kolumna felieton\u00f3w Marcelego Mottego. Autor pisa\u0142 j\u0105 z my\u015bl\u0105 o m\u0142odszym pokoleniu mieszka\u0144c\u00f3w, aby zapozna\u0107 czytelnik\u00f3w z Poznaniem XIX wieku i znanymi dzia\u0142aczami spo\u0142ecznymi, takimi jak Karol Marcinkowski, Karol Libelt, Edward Raczy\u0144ski, Tytus Dzia\u0142y\u0144ski i inni.<\/p>\n\n\n\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich autor zna\u0142 osobi\u015bcie, a historie pisa\u0142 w taki spos\u00f3b, jakby opowiada\u0142 o rozmowach podczas swoich spacer\u00f3w z m\u0142odym przyjacielem \u2013 fikcyjnym panem Ludwikiem. Opowiada\u0142 mu o przesz\u0142o\u015bci miasta i jego mieszka\u0144c\u00f3w. Zdaniem autora spacery by\u0142y niezawodnym i ca\u0142kowicie bezp\u0142atnym sposobem na utrzymanie i wzmocnienie cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, Motte mia\u0142 na celu walk\u0119 z germanizacj\u0105 i podkre\u015bla\u0142 swoje przywi\u0105zanie do polsko\u015bci. Ponadto, spisuj\u0105c w\u0142asne wspomnienia, wykonywa\u0142 dla siebie prac\u0119 terapeutyczn\u0105 \u2013 \u0142agodzi\u0142 b\u00f3l po stracie bliskich os\u00f3b. Jego felietony dostarczy\u0142y historykom barwnego, obszernego i dok\u0142adnego obrazu Poznania XIX wieku. Zawieraj\u0105 cenny materia\u0142 historiograficzny i opisuj\u0105 wiele wydarze\u0144, o kt\u00f3rych wspomnienia nie zachowa\u0142y si\u0119 nigdzie indziej.<\/p>\n\n\n\n<p>Zanim powsta\u0142a seria \u201eSpacerki miejskie\u201d na \u0142amach tego samego wydawnictwa, w latach 1865\u20131867 Motte publikowa\u0142 podobn\u0105 w tonie, ale bardziej skoncentrowan\u0105 na aktualnych informacjach seri\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 \u201eListy W\u00f3jtusia z Zawad do Pafnucego\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u201eDziennik Pozna\u0144ski\u201d w XX wieku<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"664\" height=\"374\" src=\"https:\/\/cdn.poznan1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/08\/ad_4nxenlsmw7t7oexumvll8xci7aykc_rtdnxx5ozow1nhsm2v3ed1bp1ipgxdrip9hxxryvmjtomckxg0ddc2oretowppa_4e9h5m4twr4huagfvwuodia6w-e0ma668lwb7pfjfc8cwkey0s5l-abg3e0wh4yk_34dcg.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-5783\" srcset=\"https:\/\/cdn.poznan1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/08\/ad_4nxenlsmw7t7oexumvll8xci7aykc_rtdnxx5ozow1nhsm2v3ed1bp1ipgxdrip9hxxryvmjtomckxg0ddc2oretowppa_4e9h5m4twr4huagfvwuodia6w-e0ma668lwb7pfjfc8cwkey0s5l-abg3e0wh4yk_34dcg.png 664w, https:\/\/cdn.poznan1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/08\/ad_4nxenlsmw7t7oexumvll8xci7aykc_rtdnxx5ozow1nhsm2v3ed1bp1ipgxdrip9hxxryvmjtomckxg0ddc2oretowppa_4e9h5m4twr4huagfvwuodia6w-e0ma668lwb7pfjfc8cwkey0s5l-abg3e0wh4yk_34dcg-300x169.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 664px) 100vw, 664px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Pod koniec XIX wieku nak\u0142ad gazety wynosi\u0142 3000 egzemplarzy. Sta\u0142a si\u0119 ona jednym z najwa\u017cniejszych wydawnictw w kraju, a w 1918 roku osi\u0105gn\u0119\u0142a ju\u017c 12 000 egzemplarzy. W latach powstania wielkopolskiego gazeta nie mia\u0142a ilustracji i liczy\u0142a tylko cztery strony, ale nadal by\u0142a wydawana.<\/p>\n\n\n\n<p>W okresie II Rzeczypospolitej w zarz\u0105dzie gazety zasiadali senator Stronnictwa Chrze\u015bcija\u0144sko-Narodowego Stanis\u0142aw Kasznica, rektor <a href=\"https:\/\/poznan1.one\/pl\/eternal\/historia-uniwersytetu-adama-mickiewicza-w-poznaniu-3334\">Uniwersytetu Pozna\u0144skiego<\/a> J\u00f3zef \u017bychli\u0144ski oraz wojewoda pozna\u0144ski Roger Raczy\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n<p>W czasie II wojny \u015bwiatowej i po niej wydawnictwo zawiesi\u0142o swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Zosta\u0142o wznowione w latach 1991\u20131999 w okresie III Rzeczypospolitej. Ostatecznie jednak gazeta przesta\u0142a istnie\u0107 i dzi\u015b pozostaje jedynie pami\u0105tkowym wydawnictwem historycznym.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dziennik \u201eDziennik Pozna\u0144ski\u201d by\u0142 wa\u017cnym wydawnictwem informacyjnym, politycznym i kulturalnym w XIX i na pocz\u0105tku XX wieku. Ukazywa\u0142 si\u0119 w latach 1859\u20131939 oraz 1991\u20131999. Przez d\u0142ugi czas by\u0142 jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em propolskich informacji. Poni\u017cej poznasz jego histori\u0119 na\u00a0poznan1.one. Powstanie i pocz\u0105tki \u201eDziennika Pozna\u0144skiego\u201d Gazet\u0119 \u201eDziennik Pozna\u0144ski\u201d w Poznaniu za\u0142o\u017cy\u0142 wybitny przemys\u0142owiec, filolog, dziennikarz, dzia\u0142acz spo\u0142eczny i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":324,"featured_media":5777,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1165],"tags":[3430,3436,3424,3434,1976,3437,3431,3433,3432,3435],"moimportance":[78,81],"motype":[1159],"moformat":[2211],"class_list":{"0":"post-5858","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-business","8":"tag-dziennik-poznanski","9":"tag-funkcje-oswiatowa","10":"tag-historia","11":"tag-naklad-gazety","12":"tag-oswiata-w-poznaniu","13":"tag-polityk","14":"tag-redakroty","15":"tag-seria-felietonow","16":"tag-spacerki-miejskie","17":"tag-wydawnictwo","18":"moimportance-golovna-novina","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","20":"motype-eternal","21":"moformat-2211"},"modified_by":"Halyna Hryhoriv","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poznan1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5858","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poznan1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/poznan1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/324"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5858"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/poznan1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5858\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5860,"href":"https:\/\/poznan1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5858\/revisions\/5860"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5777"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poznan1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5858"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5858"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5858"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=5858"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=5858"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=5858"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}