Akademia Lubrańskiego jest znana jako pierwsza uczelnia wyższa w Poznaniu i pierwsze centrum edukacji humanistycznej w mieście. Budynek tej placówki został zbudowany na początku XVI wieku i zachował się w dobrym stanie do XXI wieku. Akademia Lubrańskiego znajduje się na słynnym Ostrowie Tumskim, który leży pomiędzy dwoma odnogami rzeki Warty – pisze poznan1.one.
Poniżej przedstawiamy historię tej uczelni.
Założenie placówki oświatowej
Historia Akademii Lubrańskiego rozpoczęła się w 1518 roku. To wtedy biskup poznański Jan Lubrański (od jego nazwiska wzięła się nazwa Akademii) uzyskał od ówczesnego króla Zygmunta I Starego królewski przywilej na założenie Akademii, która odpowiadałaby poziomowi uczelni. Kilka słów o samym założycielu placówki — Janie Lubrańskim.
Po pierwsze, warto zauważyć, że w XVI wieku przedstawiciele duchowieństwa byli prawdopodobnie najbardziej wykształconymi ludźmi w społeczeństwie. Po drugie, często zajmowali się nie tylko sprawami kościelnymi, ale także zajmowali określone stanowiska na dworze królewskim. Na przykład Jan Lubrański był także prawnikiem i dyplomatą.
Studiował w Akademii Krakowskiej (Uniwersytet Jagielloński), gdzie uzyskał stopień magistra sztuk wyzwolonych. Później studiował na uniwersytetach w Bolonii i Rzymie. Następnie Lubrański otrzymał stanowisko notariusza w kancelarii królewskiej. W 1498 kapituła poznańska obrała go biskupem rodzimej diecezji.
Jan Lubrański był blisko królów Aleksandra Jagiellończyka i Zygmunta I Starego. Na polecenie tego ostatniego odbył kilka podróży dyplomatycznych w latach 1507-1518.
Jak wspomniano powyżej, w 1518 roku za zgodą króla powstała Akademia Lubrańskiego. Nawiasem mówiąc, ten moment przedstawił w swojej pracy polski malarz i historiozof Jan Matejko.
Jego praca nosi tytuł „Założenie Akademii Lubrańskiego w Poznaniu”.
Działalność Akademii
Pierwszym rektorem nowo powstałej Akademii był teolog i geograf Jan ze Stobnicy, jednak wkrótce zastąpił go na tym stanowisku Tomasz Bederman — teolog i humanista z Poznania.
Początkowo Akademia Lubrańskiego miała tylko dwa wydziały: teologiczny i humanistyczny. Warto zauważyć, że instytucja edukacyjna założona przez biskupa poznańskiego nie miała prawa nadawać stopni naukowych. W tym czasie tylko Uniwersytet Jagielloński lub któryś z uniwersytetów europejskich posiadał takie prawo. Dlatego po ukończeniu studiów w Akademii Lubrańskiego studenci zapisywali się na ten lub inny uniwersytet w Europie.
Studia w Akademii Lubrańskiego prowadzono po łacinie, podobnie jak w większości ówczesnych uczelni.
Prawdziwy rozkwit i wzrost uczelni przeżył po mianowaniu na stanowisko dziekana Wydziału Humanistycznego Krzysztofa Hegendorfera z Lipska. Zreformował Wydział Humanistyczny, dzieląc go na szkoły (jak współczesne klasy). W placówce powstały następujące szkoły: gramatyczna, retoryczna, matematyczna, logiki, filozofii i szkoła prawnicza, w której studiowano prawo rzymskie i kościelne.
Ponadto nowy dziekan wydziału humanistycznego wprowadził nowe metody nauczania — proces nauczania studentów urozmaicał się dyskusjami, rozprawami, pisaniem dyktand, przemówień i wierszy.
Po przestudiowaniu wszystkich wyżej wymienionych nauk, studenci Akademii — kandydaci na duchownych, przechodzili na drugi, najwyższy w statusie wydział — teologiczny.
Dodajmy, że przez całe swoje istnienie Akademia musiała konkurować z kolegium jezuickim, które powstało w Poznaniu w 1572 roku. W rezultacie w 1780 roku Komisja Edukacji Narodowej połączyła je w jedną placówkę edukacyjną. W ten sposób Akademia Lubrańskiego przestała istnieć.
Budynek
Trzypiętrowy budynek Akademii Lubrańskiego w dobrym stanie zachował się do XXI wieku. Znajduje się na Ostrowie Tumskim, który z kolei znajduje się pomiędzy dwiema odnogami rzeki Warta.
Budynek Akademii odpowiada stylowi architektonicznemu renesansu i został zbudowany w latach 1518-1530. W XVII i XVIII wieku pomieszczenie placówki przeszło przebudowę.
W latach 2006-2007 budynek przeszedł gruntowną przebudowę. W budynku dawnej Akademii mieściło się Muzeum Archidiecezjalne. Prezentowano w nim liczne przedmioty sztuki sakralnej. Zwiedzający mogli zobaczyć kolekcję gotyckich obrazów i rzeźb, kolekcję portretów, różne wyroby ze srebra, porcelany, tkanin i wiele innych.
Na koniec dodajmy, że z budynkiem Akademii wiąże się jedna ciekawa legenda. Gdy w 1771 roku przez Poznań przechodziły wojska rosyjskie, umieszczono je w pomieszczeniach Akademii. Wojska cesarskiej Rosji znacznie zniszczyły pomieszczenie w środku, ale pewnej nocy nagle opuściły dom. Legenda głosi, że rosyjskich żołnierzy przestraszył duch Jana Lubrańskiego. Wierzyć w to, czy nie, to już inna sprawa. Jednak taka legenda istnieje.